Hoàng Anh Gia Lai lại khó khăn vì vụ bị Global Witness tố cáo

Kêu gọi Arsenal 'tuyệt giao với HAGL'

Global Witness nói hai công ty của Việt Nam đang 'tàn phá môi trường

Một số cổ động viên Arsenal đang kêu gọi câu lạc bộ chấm dứt liên hệ với tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) của Việt Nam vì cáo buộc vi phạm nhân quyền và môi trường.
Nhóm vận động Global Witness cáo buộc HAGL – và Tập đoàn công nghiệp cao su Việt Nam (VRG) – đã gây thiệt hại môi trường và xã hội ở Campuchia và Lào.
Một cổ động viên Arsenal đã lập kiến nghị thư trên mạng, đến nay thu hút được hơn 1,600 chữ ký.
Đội bóng Arsenal phản hồi: “Chúng tôi không có quan hệ đối tác chính thức về học viện bóng đá với HAGL". "[HAGL] không phải là nhà tài trợ cho trận đấu gần đây của chúng tôi ở Hà Nội và họ không có quyền dùng tên chúng tôi cho mục đích thương mại.”

Báo cáo của Global Witness, ra hồi tháng Năm, nói HAGL được cấp đất để khai thác cao su ở Campuchia và Lào.

Global Witness cáo buộc HAGL và VRG “thường xuyên san phẳng các nông trại và hủy hoại cuộc sống con người”.
Một thông cáo của tổ chức này hôm 12/8 cáo buộc thêm rằng ông Đoàn Nguyên Đức, chủ của HAGL, “quan tâm việc dùng tên tuổi Arsenal để rửa thanh danh cho công ty trên truyền thông, trong khi câu lạc bộ cũng có vẻ đồng ý để ông ta làm thế.”

Ông Đoàn Nguyên Đức xuất hiện bên cạnh huấn luyện viên Arsene Wenger
HAGL luôn nói rằng hoạt động của họ ở nước ngoài “hoàn toàn tuân thủ luật pháp sở tại”.
Đội bóng phía bắc London mới đây lần đầu tiên có chuyến du đấu ở Việt Nam, và các đại diện của HAGL có mặt trong suốt chuyến thăm.
Ông Đoàn Nguyên Đức được quay phim cùng với huấn luyện viên Arsene Wenger và giám đốc tiếp thị Angus Kinnear.
Logo của Arsenal cũng xuất hiện trên trang web của HAGL.

Lá đơn trên mạng của ông Nic Schlagman viết: “Tiếp tục quan hệ với HAGL... làm xấu hổ cho câu lạc bộ và lịch sử của đội bóng.”
Hồi tháng Năm, ông Đoàn Nguyên Đức nói cáo buộc của Global Witness “hoàn toàn không chính xác, vô căn cứ”.

“Global Witness chưa chỉ ra bất kỳ bằng chứng cụ thể nào, HAGL sẵn sàng đối chất từng vấn đề cụ thể mà tổ chức này đưa ra,” ông Đức nói.
VRG cũng bác bỏ báo cáo của Global Witness, gọi đây là “vô căn cứ”.

(BBC)

Những bài học về viện trợ cho Việt Nam và Campuchia

Những bài học về viện trợ của phương Tây sau Việt Nam và Campuchia

Đã trải qua cả một thế hệ rưỡi từ khi Việt Nam mở cửa cho phương Tây, và cũng khoảng một thế hệ kể từ khi Campuchia làm những điều tương tự.

Cả hai đất nước này đã thay đổi mạnh mẽ, với mức tăng trưởng kinh tế nhanh như vũ bảo và sự xuất hiện các giai cấp trung lưu đẳng cấp quốc tế. Tuy nhiên, họ vẫn còn ngập chìm trong tham nhũng, và không được đáng tin cậy như những đối tác tới từ phương Tây của họ cũng như những vấn đề chính trị nghiêm trọng vẫn còn tồn đọng cho dù họ đã nhận được nhiều chương trình hỗ trợ từ các nước phương Tây – tại sao lại như thế?
Điểm yếu cơ bản về cách thức viện trợ của phương Tây nằm ở cách họ thực hiện. Họ tin rằng họ có thể suy diễn dễ dàng từ các bước cam kết nguồn tài nguyên tới những kết quả có thể dự đoán đượcNhưng các số liệu đã chứng minh rằng cách thức tiếp cận này sai lầm một cách trầm trọng (xem Fforde, Coping With Facts-A Skeptic’s Guide to the Problem of Development, Kumarian Press, 2009).

Một vấn đề nảy sinh dẫn đến phân chia khuynh hướng bè phái – nghĩa là các nhà tài trợ khác nhau có những niềm tin khác nhau, và do đó không có một nhân vật trung ương đưa ra quyết định cuối cùng cũng như nói lên bản chất của sự thật là gì. Bài học căn bản từ Campuchia là những người nhận viện trợ một cách khôn ngoan sẽ nhanh chóng nhận ra cách để “chia và trị”. Và một điều chắc chắn nữa là: những người nhận thì học bài học này nhanh hơn nhiều so với những người tài trợ.
Các nghiên cứu về tính hiệu quả trong các phương pháp viện trợ thường củng cố quan điểm của bất cứ ai trả tiền cho họ nhiều là đưa ra những nhận định một cách chính xác những gì đang xảy ra.
Một vấn đề cơ bản nằm ở “khả năng”, và điều này lại dính lứu tới sự hợp tác. Vì các nhà viện trợ bắt đầu cung cấp các nguồn tài nguyên (hỗ trợ kỹ thuật, tiền và nhiều thứ khác nữa), những thứ họ hi vọng sẽ nhanh chóng cải thiện kinh tế và xã hội, thì lúc đó dường như có một mối liên hệ giữa nguồn tài nguyên được cung cấp cùng với sự phát triển đạt được. Nhưng mối liên hệ này không mạnh. Các nhà viện trợ chi tiêu vội vã trong các giai đoạn đầu và liên tục tìm kiếm người để giải ngân vốn, bất cứ ai có khả năng đáp ứng được các yêu cầu như việc viết báo cáo, đề nghị và đánh giá thì đều có thể đạt tiêu chuẩn.
Việc này bao gồm săn đuổi những tổ chức và cá nhân với những kỹ năng ngôn ngữ, kỹ thuật cũng với một vài “kỹ năng khác” có đủ khả năng tuân thủ các yêu cầu. Và rồi nguồn vốn có thể được giải ngân và nhà tài trợ có thể tạo ra các hoạt động họ cần để báo cáo về những thành công cho chính phủ của họ. Bởi vì số lượng người đáp ứng được yêu cầu của bên viện trợ (hay nói theo cách khác “có khả năng” để giải ngân) thoạt đầu khá ít nên quá trình này gây ra nhiều tranh cãi, giá yêu cầu tài trợ được nâng lên, các nhà giải vốn thường thất bại trong việc chọn đối tác – những người này thường phù hợp làm việc trong thời gian dài (nhưng họ lại cần tìm người để giải ngân trong thời gian ngắn).
Phía nhận viện trợ nhận ra điều này một cách nhanh chóng, và sau một vài năm từ khi cuộc chơi được bắt đầu, những người được lựa chọn để giải ngân lúc đầu sẽ nắm quyền kiểm soát nguồn vốn đó trong một thời gian dài. Ngoài nạn tham nhũng này và quan hệ chính trị thân hữu, các nhà viên trợ phải đối mặt với những vấn đề mới đến từ các tầng lớp ưu tú mới trong giới chính trị. Các nhà viện trợ không sẵn sàng để tính toán các chương trình về thời hạn lâu dài. Những các giới tinh hoa tại đây thì có.
Sự nổi lên của các tầng lớp trung lưu địa phương hội nhập vào thế giới cũng đồng thời ngăn chặn các nhà viện trợ không thể hợp tác với những người dân địa phương bình thường. Tại cả Việt Nam và Campuchia, phần đồng người dân vẫn con nghèo (mặc dù tốt hơn nhiều so với những gì họ đã phải trải qua trước đây), không có quyền chính trị và bị thống trị bởi chế độ tham nhũng với khuynh hướng đàn áp công dân. Giáo dục phổ cập thì còn ở chất lượng thấp. Những nhà viện trợ thường tiếp cận được với người dân thường qua điều tra thăm dò (thường là về “nghèo đói”), và sử dụng các phương pháp dễ dàng bị đánh lạc hướng theo hướng có lợi cho các nhà viện trợ và tầng lớp chính trị địa phương. Việc tiếp cận những mong mỏi của người dân bình thường vẫn còn khá giới hạn. Những nhà đi du lịch bụi, các nhà nhân chủng học và những người khác thường làm các nhân viên viện trợ bang hoàng với những gì họ báo cáo.
Các tổ chức phi chính phủ địa phương phụ thuộc quá lớn vào các hỗ trợ từ bên ngoài; điều này có thể mang đến cả hai mặt xấu hoặc tốt. Sự khác biệt giữa Việt Nam và Campuchia ở điểm này cực kỳ lớn. Tại Việt Nam, các quyết định được đưa ra vào năm những năm 1990 cho phép nguồn tài nguyên viện trợ đi thẳng tới sự quản lý bởi những bàn tay “an toàn” – các tổ chức được điều hành bởi tầng lớp thống trị địa phương. Trong khi những tổ chức này có vẻ như đứng về phía các nhóm thiệt thòi, thì thực tế họ không hề dám đi những bước đi mạo hiểm nhưng cần thiết để thực sự hoạt động trong xã hội dân sự. Và do đó, những tổ chức có thể thực sự hỗ trợ công nhân, nông dân và các nhóm dân tộc thiểu số đã không được hình thành. Ở Campuchia, các nhà viện trợ đặt những nguồn tài nguyên chính vào tay các tổ chức phi chính phủ địa phương, và những tổ chức này thực sự hoạt động năng nổ vào các vấn đề chính trị nóng như tranh chấp đất đai. Do đó, các quyết định được đưa ra sớm cần được xem xét lại, và cũng có thể là chúng không cần. Các nhà viện trợ không được tổ chức để suy nghĩ thấu đáo về mặt chính trị. Những các tầng lớp tinh hoa địa phương thì có.
Các nhà viện trợ có quyền có những mục đích chính trị, nhưng họ lại được tổ chức dựa trên nền tảng sai lầm trong khâu dự đoán, và cùng với những thiếu sót trong khâu quản lý hiệu quả và lâu dài. Chính điều này giải thích tại sao họ thất bại.
Nguồn: Phiatruoc.info

Nguy cơ chiến tranh biên giới Tây Nam

Nguy cơ Tây Nam đang gia tăng

Tháng 7 vừa qua, tại Campuchea đã xảy ra một sự kiện bất ngờ: Sam Rainsy, thủ lĩnh đảng CNRP, trở về Campuchea sau khi được quốc vương Sihamoni ân xá, và người đứng ra xin ân xá cho ông ta không phải ai khác mà chính là người đã giữ vai trò chủ đạo trong việc tuyên án 11 năm tù đối với Rainsy, thủ tướng Hunsen.
Còn nhớ, tội trạng chính của Rainsy dẫn đến án tù cho ông ta là việc nhổ 6 cột mốc biên giới với Việt Nam vào ngày 25 tháng 10 năm 2011, kèm theo những lời lẽ khiêu khích nhắm vào Việt Nam. Vì việc này, ông ta đã bị buộc tội “phá hoại mối quan hệ giữa Campuchea và Việt Nam” và “phá hoại tài sản quốc gia”.
Vậy động cơ nào đã dẫn đến việc Hunsen bỏ tù ông ta, và vì sao cũng chính Hunsen lại xin cho ông ta được ân xá?

Trong việc trừng trị Rainsy, cố nhiên có một lý do là Hunsen không muốn “vuốt mặt” chính quyền Việt Nam hiện nay, gồm những “đồng chí” của người đã nhấc Hunsen đặt lên chiếc ghế quyền lực cao nhất ở Camphuchea sau khi đá Pen Sovan ra khỏi vị trí đứng đầu đảng CPP. Không chỉ vì chịu ơn, mà việc trở mặt quá lộ liễu đối với chính quyền Việt Nam trong giai đoạn hiện nay hiển nhiên không có lợi cho vị thế cầm quyền của Hunsen. 

Tuy nhiên, nếu nhớ rằng Campuchea đã từng chiều theo Trung Quốc trong vấn đề biển Đông tại hội nghị ngoại trưởng các nước ASEAN ở Phnom Penh tháng 11 năm 2012, thì có thể thấy việc “chiều” Việt Nam không phải lý do chính để Hunsen bỏ tù Rainsy. Như vậy, lý do chính không là gì khác ngoài việc Hunsen thấy ở Rainsy một đối thủ chính trị nguy hiểm. 

Ở một đất nước có dân trí tương đối cao, một chính khách ngông cuồng như Rainsy chắc chắn sẽ thất bại. Tuy nhiên, ở Campuchea thì không hẳn như vậy. Mặc dù nỗi kinh hoàng vì những gì được tận mắt chứng kiến thời Pol Pot vẫn còn đó, trong tâm khảm của hàng trăm ngàn người, nhưng cũng do người dân Campuchea chưa được sống trong một chế độ ổn định lâu dài để hình thành một hệ tư tưởng ổn định, nhận thức không rõ ràng của họ rất dễ bị thay đổi, đặc biệt khi các thế lực chính trị luôn tìm cách thao túng cuộc sống xã hội và tâm lý quần chúng (ít nhất từ cuối những năm 1950, thời Norodom Sihanouk, tới giờ). 

Chỉ mươi năm nữa thôi, đa số, nhất là thế hệ trẻ ở Campuchea, có thể sẽ chẳng còn để ý đến việc đã từng có một nạn diệt chủng rùng rợn, và lực lượng đã đứng ra dập tắt nạn đó chính là quân đội Việt Nam. Khi đó, những kẻ bài Việt có thể sẽ thắng thế khi tìm mọi cách để nhồi vào sọ người dân những luận điệu rằng Việt Nam là kẻ xâm lược, cả bây giờ lẫn trong quá khứ, rằng đất Campuchea kéo dài đến tận Sài Gòn! Và hãy nhớ rằng qua cuộc tổng tuyển cử vừa rồi tại Campuchea, đảng CNRP của Rainsy đã chiếm non nửa số ghế trong quốc hội (CNRP: 55, CPP: 68). CPP của Hunsen tuy vẫn chiếm ưu thế nhưng không còn áp đảo nữa!

Vậy vì lý do gì mà Hunsen lại xin ân xá cho Rainsy và cho phép ông ta về nước? Câu trả lời có lẽ nằm ở tuyên bố mới đây của Rainsy. Trong khi tiếp tục thóa mạ không chỉ chính quyền mà cả dân tộc Việt Nam, Sam đã tuyên bố rằng tất cả các đảo trên biển Đông là của Trung Quốc, rằng ông ta nhìn thấy ở Trung Quốc một người bạn lớn và một đồng minh quan trọng và đáng tin cậy!
Thì ra thế! Sam đã tìm mọi cách ve vãn Trung Quốc, và chắc hẳn Bắc Kinh đã nhận thấy ở ông ta một kẻ bài Việt điên cuồng. Nếu tìm cách để ông ta trở thành chính khách có ảnh hưởng lớn ở Campuchea thì có thể biến đất nước này thành tay sai của Tàu cộng để áp đảo Việt Nam từ phía tây-nam, không để cho Việt Nam thoát khỏi ảnh hưởng của Trung Quốc. Và chính vì sức ép của Trung cộng mà Hunsen đã phải ngậm bồ hòn bảo Sihamoni ân xá cho Sam.

So với bè lũ Pol Pot, những kẻ đã từng đập chết bất kỳ ai dám cầm đến cuốn sách, thì Sam Rainsy là “bậc đại trí thức” với bằng cấp đầy mình. Nếu ông ta cầm quyền ở Campuchea thì chắc chắn ông ta sẽ không dựng lại thảm cảnh diệt chủng nữa. Tuy nhiên, với cái máu hung hăng, ông ta vẫn sẽ cai trị Campuchea bằng bạo lực. Và đặc biệt, đối với Việt Nam, ông ta sẽ thực thi một chính sách thù địch, nhất là khi được khuyến khích bằng những lợi lộc từ Bắc Kinh.

Viễn ảnh của chiến tranh biên giới tây-nam lại đang lởn vởn trước mắt chúng ta!

Nguyễn Trần Sâm
(Blog Đào Hiếu)

Sam Rainsy là ai và vì sao có những phát biểu như vậy?

Sam Rainsy là ai và vì sao có những phát biểu như vậy?

Wikipedia: Sam Rainsy & Sam Sary 

Rainsy 'học cao và ghét Việt Nam' 

Nguyễn Văn Huy Gửi đến BBC từ Paris, Pháp 

Sam Rainsy tuyên bố ủng hộ Trung Quốc bảo vệ đảo trên Biển Đông

Không bằng lòng với kết quả bầu cử 28/7/2013 ở Campuchia, ông Sam Rainsy, lãnh đạo đảng Cứu nguy dân tộc Campuchia, phủ nhận kết quả bầu cử do có nhiều sai phạm bầu cử nghiêm trọng và yêu cầu điều tra.Kết quả sơ bộ của cuộc bầu cử quốc hội sẽ được một ủy ban điều tra xem lại và chính thức công bố vào ngày 10/8.
Sau khi công bố kết quả, các đảng phái có thể khiếu nại trong vòng một tháng, nếu không có đơn khiếu nại thì kết quả chính thức sẽ được công bố vào ngày 14/8.
Đây là một thành công lớn đối với ông Sam Rainsy vì, mặc dù không ra ứng cử, yêu cầu của ông đã được chính quyền Hun Sen lắng nghe.
Nhưng ông nổi tiếng hơn cả ở Việt Nam vì các phát biểu của mình cả về̉ người Việt, cả về Biển Đông.
Ông Sam Rainsy là ai và vì sao có những phát biểu như vậy?

HAI LẦN ÂN XÁ

Ngày 12/7/2013 Sam Rainsy đã được quốc vương Norodom Sihamoni ân xá theo đơn xin của đương kim thủ tướng Hun Sen "vì lợi ích của đất nước và trên tinh thần hòa giải dân tộc".
Ông Rainsy năm nay 64 tuổi (sinh năm 1949), đang sống lưu vong tại Pháp nhằm trốn tránh bản án xử vắng mặt 11 năm tù giam về tội tuyên truyền thông tin sai lạc và phá hoại tài sản quốc gia.

"Nhắc lại, ngày 25/10/2009, ông Sam Rainsy tới khu vực đang phân giới cắm mốc giữa tỉnh Long An của Việt Nam và tỉnh Svay Rieng của Campuchia, nhổ sáu cọc dấu tạm thời mang về Phnom Penh."

Nhắc lại, ngày 25/10/2009, ông Sam Rainsy tới khu vực đang phân giới cắm mốc giữa tỉnh Long An củaViệt Nam và tỉnh Svay Rieng của Campuchia, nhổ sáu cọc dấu tạm thời mang về Phnom Penh.
Chính quyền Việt Nam đã lên án hành động này của Sam Rainsy và gọi nó là "phá hoại mối quan hệ giữa Việt Nam và Campuchia" và yêu cầu chính quyền Campuchia có biện pháp "xử lý thích đáng" đối với hành vi đó.
Trước sự phá hoại này, chính quyền huyện Chantrea, tỉnh Svay Rieng làm đơn kiện ông ra tòa và Sam Rainsy bị kết án 2 năm tù ngày 27/01/2010.
Để tránh bị bỏ tù, ông Sam Rainsy bỏ chạy sang Pháp định cư, vì ông mang hai quốc tịch (Pháp và Campuchia).
Không bao lâu sau, ngày 23/9/2010 tòa án Phnom Penh tuyên phạt ông Sam Rainsy một bản án vắng mặt nặng nề hơn, 10 năm tù về tội giả mạo và công bố một bản đồ sai lạc về biên giới nhằm cản trở công tác phân giới cắm mốc của Campuchia với Việt Nam.
Không vì lý do rõ ràng nào ông Sam Rainsy luôn tỏ ra hận thù với chính quyền cộng sản Việt Nam và dân tộc Việt Nam. Gia đình ông và vòng đai thân thuộc của ông không hề bị chính quyền Việt Nam và người Việt Nam có hành vi nào gây thương tổn hay thiệt hại về vật chất cũng như tinh thần.

'THÀNH CÔNG LỚN NHẤT'

Xuất thân từ một gia đình quyền quý, thân phụ ông là Sam Sary, một chính trị gia lỗi lạc dưới thời cố quốc vương Norodom Sihanouk trong thập niên 1950.
Sau khi thân phụ ông bị thất sủng và bị ám sát năm 1965, ông Sam Rainsy được gia đình đưa sang Pháp tị nạn, lúc đó mới 16 tuổi.
Tại đây Sam Rainsy theo học những trường nổi tiếng như Lycée Janson de Sailly, sau đó là Sciences Po tại Paris và INSEAD (Intitut européen d’administration des affaires) tại Fontainebleau.
Tốt nghiệp ngành tài chánh ngân hàng, Sam Rainsy được tuyển dụng vào làm việc trong những ngân hàng lớn của Pháp, như BNP Paribas.

Cưới bà Tioulong Saumura, con gái cựu Thủ tướng Nhiek, 

là 'thành công lớn nhất' trong đời ông Sam Rainsy

Thành công lớn nhất đời ông có lẽ là đã kết hôn với bà Tioulong Saumura (sinh năm 1950), ái nữ của ông Nhiek Tioulong, cựu chỉ huy trưởng lực lượng bảo vệ hoàng gia Campuchia thời vua Norodom Sihanouk, thủ tướng chính phủ năm 1962, đại sứ và nhiều lần làm bộ trưởng trong các chính quyền Campuchia trong suốt thập niên 1960.
Bà Tioulong Saumura thông thạo các ngoại ngữ Pháp, Anh, Nhật và Nga vì đã theo học các truờng lớn tại các thủ đô Paris, Tokyo và Moskva, và tốt nghiệp các trường kinh tế tài chính lớn của Pháp như Institut d’Etudes Politiques de Parisnăm 1974, INSEAD de Fontainebleau năm 1980 và đã lần lượt nắm giữ những chức vụ lớn trong ngành ngân hàng và công ty bất động sản lớn của Pháp.
Sam Rainsy đã thành hôn với Tioulong Saumura năm 1971 và sinh được ba người con, tất cả đều mang tên Pháp: Sam Patrice, Sam Muriel và Sam Rachel.
Hai người có cùng một đam mê là chính trị, năm 1981 cả hai cùng gian nhập đảng FUNCINPEC do Norodom Sihanouk thành lập và con trai trưởng là Norodom Ranariddh điều hành.
Sự thù ghét Việt Nam của Sam Rainsy có lẽ bắt nguồn từ sau khi ông quen biết với gia đình Norodom, nhất là với Norodom Ranariddh (sinh năm 1944) tại Pháp, giáo sư môn chính trị học tại Đại học Aix-en-Provence.
Trong suốt thời gian trị vì, và có lẽ do bị thực dân Pháp cố tình nhồi nhét cho rằng chính Pháp đã cứu Campuchia ra khỏi họa thôn tính của Việt Nam hồi cuối thế kỷ 19, nên Norodom Sihanouk luôn luôn thù ghét Việt Nam và đã bằng mọi cách triệt hạ uy tín của các chế độ miền Nam Việt Nam trước năm 1975 và chính quyền cộng sản Việt Nam sau 1975.
Chính sự thù ghét này đã làm nảy sinh nhiều phong trào "cáp duồn" (chặt đầu người Việt) và thả trôi sông trong những năm 1970 và 1979, buộc quân đội Việt Nam tiến vào Campuchia can thiệp.

"Tại Pháp, Sam Rainsy tuy có nhiều bạn bè trong giới chính trị nhưng ít ai ủng hộ lập trường bài Việt của ông."

Norodom đã lợi dụng sự can thiệp này để tố cáo Việt Nam xâm chiếm Campuchia và kêu gọi quốc tế lên án Việt Nam và bênh vực ông.
Bất chấp những tội ác do Khmer Đỏ gây ra cho dân tộc Campuchia, Norodom Sihanouk và những phe phái Khmer khác đã cùng nhau hợp tác chống lại phe Hun Sen, thân Việt Nam. Cái bất bình thường của giới chính trị gia Khmer là ở chỗ đó, vì không có hậu thuẫn của quần chúng bình dân phe nào cũng dùng lá bài chống Việt Nam để tranh phiếu.
Tại Pháp, Sam Rainsy tuy có nhiều bạn bè trong giới chính trị nhưng ít ai ủng hộ lập trường bài Việt của ông.
Những dân biểu trong Đảng xã hội Pháp như ông François Brottes, dân biểu quốc hội tỉnh Isère, chỉ yêu cầu chính phủ Pháp cưu mang Sam Rainsy khỏi bị kết án tại Campuchia.

BÀI XÍCH ĐỂ TRANH CỬ

Cũng như những đối thủ tranh cử thất bại khác, Sam Rainsy đã dùng chiêu bài tố cáo Việt Nam xâm chiếm Campuchia và xua đuổi cộng đồng người Việt ra khỏi lãnh thổ để tranh cử.
Người Khmer đã bỏ phiếu cho Sam Rainsy không phải vì chống Việt Nam mà vì những hứa hẹn về tự do dân chủ và đời sống sung túc, khác với hứa hẹn đảng cầm quyền do Hun Sen lãnh đạo là ổn định và phát triển.

Ông Sam Rainsy dùng lá bài Việt Nam để tranh thủ sự ủng hộ của dân chúng

Năm 1993, sau khi đắc cử dân biểu quốc hội tỉnh Siem Reap với tư cách là thành viên đảng FUNCIPEC, Sam Rainsy được giao giữ chức vụ bộ trưởng tài chánh nhưng bị thất sủng năm 1994 và bị loại ra khỏi đảng FUNCINPEC.
Không chấp nhận hợp tác với bất cứ đảng phái nào khác, năm 1998, Sam Rainsy lập ra một đảng mang tên mình, Đảng Sam Rainsy. Bắt đầu từ đây người ta thấy có cái gì không bình thường trong con người Sam Rainsy, hoặc là ông quá tự cao để không chấp nhận hợp tác với bất cứ một ai, hoặc ông quá tự kỷ vì chỉ thấy có mình là thông minh sáng suốt.
Lý do sau cùng này có lẽ đúng vì nếu so sánh trình độ kiến thức và học vị của những cấp lãnh đạo trong chính quyền Campuchia hiện nay, không ai có nhiều bằng cấp cao như Sam Rainsy. Và chính đó cũng là một vấn đề đối với Sam Rainsy, ông không được quần chúng bình dân và nông dân ủng hộ, và thành phần dân tộc này chiếm 80% dân số Khmer.
Sau nhiều lần thất bại trong các cuộc tranh cử, khẩu hiệu chống Việt Nam lần đầu tiên được Sam Rainsy sử dụng năm 2003, sau khi tố cáo đảng FUNCIPEC là tham nhũng và đảng Nhân dân Campuchia của Hun Sen là tai sai của Việt Nam. Số người dồn phiếu cho ứng cử viên Sam Rainsy tăng hẳn lên.
Tuy nhiên sự bài xích người Việt trong các chương trình tranh cử cũng đã để lại nhiều dấu ấn trong sinh hoạt thường ngày của người Khmer.

CHÊNH LỆCH MỨC SỐNG

Cũng nên biết, đời sống thường ngày của người Khmer đã được phục hồi là do chính người Việt mang đến chứ không phải người Thái Lan.

"Nhiều người gốc Khmer đi bỏ phiếu đều tự nguyện làm quan sát viên để ngăn cản người Khmer gốc Việt có tên trong danh sách bỏ phiếu."

Người Thái chỉ mang hàng hóa đến Campuchia để bán và mang tiền về nước, trong khi người Việt đến để phục hổi lại các ngành nông nghiệp, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, hành chánh, an ninh và xây dựng bị Khmer Đỏ hủy diệt khi cầm quyền.
Với thời gian, những người Việt này đã gần như trở thành người Khmer và sinh sống như người Khmer, và có mức sống tương đối khá giả hơn những người Khmer ở thôn quê và các khu ngoại ô. Chính sự chênh lệch về mức sống này đã là đề tài tranh cử của các phe phái chính trị Khmer.
Trong lần tranh cử quốc hội lần này, những khẩu hiện bài xích người Việt càng hung hãn hơn.
Đảng Cứu nguy dân tộc Campuchia của ông tung ra một cương lĩnh tăng cường biện pháp siết chặt quản lý người nước ngoài nhập cảnh trái phép, đặc biệt là người Việt Nam, và được hưởng ứng mạnh.
Nhiều người gốc Khmer đi bỏ phiếu đều tự nguyện làm quan sát viên để ngăn cản người Khmer gốc Việt có tên trong danh sách bỏ phiếu.
Như để chuẩn bị cho những lần tranh cử sau đó, Sam Rainsy đang tìm cách lấy lòng Trung Quốc.
Trả lời kênh truyền hình Phượng hoàng của Hong Kong ngày 29/7, Sam Rainsy nói rằng đảng Cứu nguy dân tộc Campuchia của ông sẽ xem Bắc Kinh là một đồng minh quan trọng...chúng tôi nghĩ là Trung Quốc có thể mang lại ảnh hưởng có tính cân bằng. Trung Quốc luôn luôn là đồng minh của Campuchia, giúp Campuchia bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của mình".

Ông Rainsy nói Khmer Đỏ chỉ tồn tại ba năm nhưng Campuchia và TQ sẽ hợp tác lâu dài.

Không những thế, Sam Rainsy cũng nói rất rõ rằng đảng Cứu nguy dân tộc Campuchia sẵn sàng ủng hộ Trung Quốc đối với tranh chấp trên Biển Đông:
“Đảng của chúng tôi ủng hộ Trung Quốc trong việc bảo vệ toàn bộ lãnh thổ của các bạn. Tất cả mọi hòn đảo do Trung Quốc bảo vệ là lãnh thổ của Trung Quốc. Chúng tôi lên án bất cứ hành động xâm lược nào. Những hòn đảo ấy là của Trung Quốc và chỉ thuộc về Trung Quốc mà thôi”.
Trong cơn men tranh cử, ông Sam Rainsy sẵn sàng tuyên bố bất cứ điều gì để tranh thủ cử tri Khmer, bất chấp những chủ trương hay tuyên bố đó có thể gây phương hại đến quan hệ hữu nghị với Việt Nam.
Sam Rainsy cũng bất chấp ký ức đau thương của người dân Khmer khi nói rằng chế độ Khmer Đỏ chỉ tồn tại có ba năm, nhưng Campuchia và Trung Quốc sẽ tiếp tục hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau trong nhiều thế kỷ nữa.
Nói chung, những khẩu hiệu bài xích Việt Nam của Sam Rainsy chỉ là những chiêu bài tranh cử, đó không phải là những suy nghĩ chính chắn của một người có trình độ học thức cao.
Bài viết thể hiện quan điểm riêng của Tiến sỹ Nguyễn Văn Huy từ Paris.

BBC: Ông Sam Rainsy nói gì? 

Ông Sam Rainsy bị cáo buộc là bài Việt Nam

Tuần trước, chính phủ Việt Nam lên án hành động của lãnh đạo đối lập Campuchia Sam Rainsy, khi ông này tới khu vực đang phân giới cắm mốc giữa tỉnh Long An và tỉnh Svay Rieng, nhổ sáu cọc dấu tạm thời mang về Phnom Penh hôm 25/10.

Việt Nam cũng nói các phát biểu "vu cáo Việt Nam" của ông Sam Rainsy là nhằm mục đích phá hoại mối quan hệ giữa Việt Nam và Campuchia; và yêu cầu chính phủ Campuchia có biện pháp "xử lý thích đáng" đối với ông.
Sau đó, chính quyền huyện Chantrea (tỉnh Svay Rieng) của Campuchia đã kiện ông ra tòa. Đài BBC có cuộc phỏng vấn với chính khách người Campuchia này về diễn biến mới nhất.

Sam Rainsy: Họ kiện tôi vì tội xâm hại tài sản công cộng, khiêu khích và phá hoại quan hệ Campuchia-Việt Nam. Tôi chưa quyết định có thuê luật sư hay không, nhưng tôi có đủ lý lẽ để tự biện hộ.
Chính tôi đang cố gắng bảo vệ nông dân Campuchia, những người đang bị mất đất mất rộng tại khu vực đường biên giới với Việt Nam.
BBC: Khi nào ông sẽ ra tòa, thưa ông?
Sam Rainsy: Tôi chưa biết, nhưng nếu muốn họ có thể tiến hành quá trình tố tụng rất nhanh chóng. Chính phủ Campuchia đang thử xem phản ứng của dân chúng và quốc tế thế nào rồi sẽ quyết định sẽ tiến hành vụ kiện ra sao. Tòa án Campuchia chỉ là công cụ chính trị của chính phủ và đảng cầm quyền để trấn áp những người đối lập mà thôi.
BBC: Ông có thể cho biết chuyện gì đã xảy ra hôm 25/10?
Sam Rainsy: Tôi đến tham dự một buổi lễ tôn giáo tại một ngôi chùa làng nằm không xa biên giới (với Việt Nam). Trong buổi lễ, một nhóm dân làng tới nơi gặp các dân biểu có mặt tại chỗ, trong đó có tôi.
Họ than phiền rằng chính quyền địa phương và chính phủ Việt Nam đã lấy đất của họ và xin chúng tôi can thiệp để họ có thể tiếp tục giữ quyền sở hữu ruộng đất mà họ đã sinh sống hàng thập niên nay.
Trong vị trí đại biểu Quốc hội, tôi không thể làm ngơ trước yêu cầu của họ được.

TIỂU SỬ

1949: Sinh tại Phnom Penh
1965: Sang Pháp
1989: Là đại diện ở châu Âu của Funcinpec
1993: Bộ trưởng tài chính
1994: Bị trục xuất khỏi Funcinpec
1995: Thành lập Đảng Quốc gia Khmer, sau đổi thành Đảng Sam Rainsy
2005: Rời đất nước sau khi mất quyền miễn tố của đại biểu quốc hội
2006: Trở về sau khi được Quốc vương Norodom Sihamoni miễn xá

BBC: Nhóm dân biểu mà ông nhắc đến đều thuộc đảng của ông có phải không̣? Có lý do gì mà các ông lại lựa chọn tới khu vực này?
Sam Rainsy: Vâng tất cả đều thuộc đảng của tôi (SRP). Mỗi năm chúng tôi, đồng nghiệp, bạn bè đều tổ chức thăm viếng, cúng lễ tại một ngôi chùa xa xôi nào đó. Các chùa nằm xa nhất là các chùa ở khu vực biên giới và thường người dân không có tiền nên chúng ở trong tình trạng khá tiêu điều.
Chúng tôi muốn giúp họ ít nhiều để tu bổ lại chùa chiền.
BBC: Ông bị nói là đã nhổ cọc mốc biên giới giữa Việt Nam và Campuchia rồi mang về Phnom Penh.
Sam Rainsy: Tôi không nhổ cọc, chính người dân đã nhổ chúng rồi vứt đi. Đây là các cọc tạm, dựng lên để xem phản ứng của người dân trước khi họ dựng cột mốc thật, vi phạm quyền lợi của người dân địa phương.
BBC: Ông có lấy các cọc mốc đó không?
Sam Rainsy: Không, tôi không lấy chúng. Tôi không lấy chúng làm gì cả, các phóng viên hay người nào quan tâm xin cứ đến tận nơi để tìm hiểu.
BBC: Ông cũng bị nói là đã đưa ra nhiều phát biểu có tính vu cáo về quan hệ Việt Nam - Campuchia. Ông có chủ trương bài Việt Nam không?
Sam Rainsy: (im lặng vài giây) Không. Tôi chủ trương vì Campuchia.
BBC: Hồi năm 1998, trong quá trình vận động tranh cử, báo chí nói khá nhiều về việc ông hô hào chống Việt Nam, ông dùng từ 'yuon' (chỉ người Việt một cách miệt thị) nhiều lần trong các phát biểu của mình.
Sam Rainsy: Báo chí đã trích dẫn sai lời tôi và đặt các phát biểu của tôi ra ngoài ngữ cảnh.
BBC: Ông nghĩ sao về chính sách đối với Việt Nam của chính phủ hiện thời? Chúng tôi hỏi vậy là vì hoạt động vừa rồi của ông diễn ra tại khu vực đường biên với Việt Nam.
Sam Rainsy: Không, vấn đề căng thẳng hiện nay của Campuchia lại liên quan tới Thái Lan cơ. Hai nước đang ngày càng căng thẳng về chủ đề biên giới, trong đó có đền Preah Vihear.
Campuchia là một nước nhỏ, chúng tôi phải đối phó với nhiều vấn đề từ các nước láng giềng, không đơn cử nước láng giềng nào.
BBC: Nhưng rõ ràng ông bị chỉ trích là đã sử dụng lá bài 'bài Việt Nam' để vận động ủng hộ của cử tri...
Sam Rainsy: Tôi không cần phải sử dụng lá bài nào cả. Chính phủ đương quyền đã làm nhiều chuyện tồi tệ, Campuchia là một trong các quốc gia tham nhũng nhất thế giới. 

Trung Quốc luôn luôn là đồng minh của Campuchia, giúp Campuchia bảo vệ độc lập.

Sam Rainsy

Theo Ngân hàng Thế giới, Campuchia cũng là một trong các nước nghèo nhất thế giới. Thế cho nên chính quyền Hun Sen xứng đáng bị chỉ trích và họ phải thay đổi để cải thiện tình hình của người dân.
BBC: Ông có vừa nhắc tới các nước láng giềng. Xin hỏi ông về thái độ của ông đối với Trung Quốc và ảnh hưởng của Trung Quốc tại các nước thuộc Đông Dương cũ?
Sam Rainsy: Trung Quốc đang ngày càng có vai trò quan trọng. Nhưng Trung Quốc không có biên giới chung với Campuchia nên chúng tôi không sợ Trung Quốc. Ngược lại, chúng tôi nghĩ là Trung Quốc có thể mang lại ảnh hưởng có tính cân bằng.
Trung Quốc luôn luôn là đồng minh của Campuchia, giúp Campuchia bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của mình.
BBC: Ông không quên thời kỳ Khmer Đỏ đấy chứ, thưa ông?
Sam Rainsy: Thời kỳ đó chỉ là một tai nạn, chúng ta cần nghĩ tới tương lai lâu dài. Chế độ Khmer Đỏ thực ra chỉ tồn tại có ba năm, nhưng Campuchia và Trung Quốc sẽ tiếp tục hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau trong nhiều thế kỷ nữa. 

'Triều đại Hun Sen' còn kéo dài?

'Triều đại Hun Sen' còn kéo dài?

Thủ tướng Hun Sen là một trong những nhà cai trị lâu nhất ở Đông Nam Á

Ít ai nghi ngờ viễn cảnh ông Hun Sen vẫn tiếp tục làm Thủ tướng Campuchia sau ngày bầu cử 28/7, tuy vậy phe đối lập cũng hy vọng có thêm ghế trong quốc hội.
Đây là cuộc bầu cử lần thứ năm tại Campuchia kể từ 1993. Có tám đảng phái tham gia, nhưng thực chất đây là cuộc đua song mã giữa đảng Nhân dân Campuchia (CPP) của ông Hun Sen và Đảng Cứu quốc Campuchia (CNRP) của Sam Rainsy.Ông Sam Rainsy đã chấm dứt cuộc sống lưu vong sau khi Thủ tướng Hun Sen yêu cầu nhà vua xá tội cho ông. Nhưng ông đã bị loại khỏi danh sách đăng ký bầu cử và không thể vận động như một ứng cử viên trong cuộc bầu cử ngày 28/7.

Ưu thế

Ông Hun Sen, người từng đứng trong lực lượng Khmer Đỏ trước khi chạy sang Việt Nam sau cuộc thanh trừng nội bộ, đã cai trị Campuchia từ khi Khmer Đỏ bị lật đổ năm 1979.

Đảng CCP của ông đã xây dựng một bộ máy tranh cử và tiềm lực tài chính hùng hậu. Họ còn có lợi thế gồm truyền thông dễ bảo, và hệ thống bầu cử có nguy cơ bị chính phủ can thiệp.

Thủ tướng Hun Sen tuyên bố muốn cầm quyền cho đến ngày về hưu sau tuổi 70, và đã thăng chức cho ba con trai trong đảng và quân đội.

Người con út, Hun Many, 30 tuổi, đang ra tranh cử quốc hội lần đầu tiên, và đang đứng đầu phong trào sinh viên quốc gia.

Người con thứ hai, Tướng Hun Manith, làm phó lãnh đạo đơn vị tình báo quân đội.

Đặc biệt, người con cả, được Hun Sen thương mến nhất, Tướng Hun Manet, đang là phó chỉ huy lực lượng vệ sĩ cho cha và đứng đầu đơn vị chống khủng bố quốc gia.

“Họ cũng giống như lớp cũ, chỉ khác là học cao hơn,” theo lời Henri Locard, một sử gia Pháp ở Đại học Hoàng gia tại Phnom Penh.

Ông này nói: “Nếu mọi sự tiếp tục như hiện nay, bạn sẽ không bao giờ nhìn thấy sự chấm dứt của Hun Sen.”

Một nghị sĩ của đảng cầm quyền CPP, Sok Eysan, phủ nhận cáo buộc Hun Sen ưu ái các con.

“Đảng có chính sách thúc đẩy vai trò thanh niên, gồm một số học ở phương Tây và trong nước.”

“Chúng tôi quan tâm tất cả, thanh niên là thế hệ kế tiếp,” ông này nói.

Đối lập trông chờ

Ông Sam Rainsy được hồi hương nhưng không thể ra tranh cử

Đảng CNRP, do hai đảng đối lập sát nhập hồi năm ngoái, hy vọng giành được nhiều hơn 29 ghế mà họ có từ cuộc bầu cử 2008.

CNRP được cổ vũ nhờ việc lãnh đạo của họ, Sam Rainsy, được hồi hương mặc dù không thể ra tranh cử.

Dưới thời ông Hun Sen, Campuchia đã chuyển đổi từ quốc gia bị chiến tranh tàn phá thành một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á.

Nhưng tăng trưởng cũng đi kèm với căng thẳng xã hội tại một đất nước mà một phần ba dân số vẫn sống nhờ 65 xu Mỹ mỗi ngày.

Tại vùng nông thôn, vốn là nền tảng ủng hộ cho CPP, ngày càng có thêm giận dữ vì việc dành đất cho các công ty nước ngoài và đem lại lợi nhuận cho các đồng minh của ông Hun Sen.

Một nông dân 61 tuổi, Om Vanthoeun, nói với hãng tin Reuters rằng ông lo ngại việc lấy đất và điều mà ông xem là làn sóng nhập cư từ Việt Nam.

“Tôi chỉ muốn thay đổi, ngay cả em bé cũng muốn thay đổi,” ông này cho biết dự định sẽ bầu cho phe đối lập.

Một số người nói phe đối lập có thể có đủ ghế để buộc ông Hun Sen phải lập chính phủ liên minh.

Nhưng đa số phân tích gia tin rằng CPP sẽ vẫn giành đa số dù có thể ít hơn số lượng 90 ghế hiện thời tại Quốc hội 123 ghế.

“CPP gần như chắc chắn chiếm đủ đa số ghế ở quốc hội, bảo đảm sự liên tục chính sách và ổn định chính trị căn bản cho giới đầu tư nước ngoài,” Giulia Zino, phân tích gia của hãng tư vấn Control Risks ở Singapore, nói.

Nguon : BBC

TÔI RẤT PHỤC ÔNG HUN SEN

TÔI RẤT PHỤC ÔNG HUN SEN

 Trankytrung: Báo “Tuổi Trẻ” ra ngày thứ bảy (20/7/2013) đưa tin: "… Ngày 12/7 Quốc vương Norodom Sihamoni đã quyết định ân xá cho ông Sam Rainsy theo đề nghị của Thủ tướng Hun Sen. Trước đó cùng ngày, Thủ tướng Hun Sen đã gửi thư tới Quốc vương đề nghị ân xá cho ông Sam Rainsy trên tinh thần hòa giải, thống nhất dân tộc và để bảo đảm một cuộc bầu cử tự do và công bằng…”. Báo “Tuổi Trẻ” còn cho biết thêm: “…Việc ân xá cho ông Sam Rainsy tạo điều kiện cho ông này trở về nước trước ngày bầu cử vì mục tiêu hòa hợp dân tộc, bắt nguồn từ chiến lược “ hai bên cùng thắng” mà thủ tướng Hun Sen đề ra và áp dụng tại Căm Phu Chia từ những năm 90…”.

       Trước đây ông Sam Rainsy, lãnh đạo “ Đảng Cứu nguy dân tộc Căm phu Chia” ( CNRP) thuộc phe đối lập với “ Đảng Nhân dân Căm Phu Chia” (CPP), đảng đang cầm quyền của ông Hun Sen. Ông Sam Rainsy chống đối ông Hun Sen rất quyết liệt, nhất là trong vấn đề với Việt Nam, ông ta đã từng bị tòa án Căm Phu Chia kết án 12 năm tù giam với các tội danh nhổ cột mốc biên giới và ngụy tạo tài liệu. Ông Sam Rainsy phải trốn ra nước ngoài trước khi bị tòa án kết án vắng mặt.

         Chính quyền trong tay, mọi cơ quan tuyên truyền trong nước đang nắm, ông Hun Sen và đảng của ông có thể dễ dàng lũng đoạn lực lượng quân đội và cảnh sát, đối thủ chính lại đang trốn ở nước ngoài… như vậy chắc chắn đảng Nhân dân Căm Phu Chia ( CPP)  của ông Hun Sen sẽ thắng cử một cách dễ dàng trong cuộc bầu cử Quốc hội khóa năm tổ chức vào ngày 28/7 tới.

            Nhưng nếu làm như thế, ông Hun Sen chỉ có thể đem lại thắng lợi trước mắt cho đảng của ông, nhưng trong mắt người dân và nhất là dư luận quốc tế, cho dù lúc đó ông có phủ bên ngoài hàng loạt mỹ từ : “ cuộc bầu cử tự do, dân chủ”, “ Thu hút được đông đảo cử tri đi bầu”…v.v…và …v.v… vẫn là một cuộc bầu cử không công bằng, không tôn trọng ý nguyện người dân và nhất là đó cũng chỉ là cuộc bầu cử mang tiếng “ tự do, dân chủ’ mà thực chất là để bảo vệ quyền lợi của đảng đang cầm quyền chứ không phải bảo vệ quyền lợi của một dân tộc.

         Ông Hun Sen vẫn có thể đang ở đỉnh cao của sự độc quyền quyền lực, đảng của ông vẫn có thể chiếm đa số áp đảo trong quốc hội nhưng uy tín sẽ dần dần mất đi, nhân dân Căm Phu Chia sẽ chán ngán, quay lưng lại không ủng hộ đảng của ông Hun Sen.

          Mà nhân dân không ủng hộ, dư luận quốc tế lên án thì dù đảng đó đang nắm chính quyền, lũng đoạn các cơ quan truyền thông, chi phối lực lượng quân đội, cảnh sát , không trước thì sau cũng sẽ thất bại, nhất là chính sách đoàn kết dân tộc.

         Một dân tộc không đoàn kết, thì đó sự tiềm ẩn của nguy cơ mất nước, lệ thuộc, nô lệ.

          Trước viễn cảnh đó, ông Hun Sen đã có một quyết định sáng suốt như báo “ Tuổi Trẻ ”đã đưa.

           Việc trở về của ông Sam Rainsy tất nhiên sẽ gây ra một số khó khăn trong việc vận động cử tri bỏ phiếu cho đảng Nhân dân Căm Phu Chia của ông Hun Sen ( Rõ nhất khi đón ông Sam Rainsy trở về nước ở sân bay có hơn 40.000 người ủng hộ). Nhưng với sự tự tin của một lãnh tụ  một đảng cầm quyền gần ba chục năm ở Căm Phu Chia, nhất là những chính sách hợp kinh tế, xã hội hợp lòng dân đưa đất nước Căm Phu Chia có những bước tiến vững mạnh về kinh tế, ổn định về xã hội…ông Hun Sen tin tưởng vào những lá phiếu ủng hộ của người dân Căm Phu Chia vào đảng Nhân dân Căm Phu Chia, những lá phiếu này sẽ áp đảo những lá phiếu bỏ cho các chính đảng khác, trong đó có đảng của ông Sam Rainsy.

         Lớn hơn tất cả, một cuộc  bầu cử có đảng của ông Sam Rainsy tham gia, đó là một bằng chứng hùng hồn nói lên sự đoàn kết dân tộc, xóa tan mọi hận thù, chém giết.    Một cuộc bầu cử thực sự tự do, dân chủ, công bằng có nhiều đảng phái tham gia được dư luận quốc tế ủng hộ sẽ gắn kết dân tộc Căm Phu Chia đoàn kết thành một khối, không một thế lực phản động nào muốn chống lại dân tộc Căm Phu Chia có thể xuyên tạc, phá hoại được.

         Quyết định sáng suốt này của ông Hun Sen, tôi tin nhân dân Căm Phu Chia càng tin, càng  ủng hộ đảng Nhân dân Căm Phu Chia.

          Ông Hun Sen đã thể hiện tầm nhìn chiến lược của một lãnh tụ đảng.

           Với tôi, một công dân Việt Nam, tôi rất phục ông Hun Sen và ao ước nước tôi có một lãnh tụ như ông.

http://trankytrung.com/read.php?698